Thủy châm là một trong những phương pháp điều trị được ứng dụng trong Y học Cổ truyền, có sự kết hợp với Y học hiện đại. Phương pháp này còn được gọi là tiêm thuốc vào huyệt, nhằm phối hợp tác dụng kích thích huyệt vị theo học thuyết kinh lạc với tác dụng điều trị của thuốc.
Tại Khoa Y học Cổ truyền – Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa, thủy châm được thực hiện sau khi người bệnh được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và chỉ định phù hợp. Đây là kỹ thuật cần được tiến hành đúng quy trình, bảo đảm an toàn và có theo dõi sau khi thực hiện.
Thủy châm là gì?
Thủy châm là phương pháp đưa một lượng thuốc thích hợp vào huyệt vị bằng đường tiêm. Khác với tiêm thông thường, thủy châm chú trọng đến việc lựa chọn huyệt theo nguyên lý Y học Cổ truyền, đồng thời sử dụng thuốc theo chỉ định của Y học hiện đại.
Sự kết hợp này giúp duy trì kích thích tại huyệt trong một khoảng thời gian nhất định, từ đó hỗ trợ cải thiện triệu chứng và nâng cao hiệu quả điều trị trong một số bệnh lý phù hợp. Tuy nhiên, hiệu quả của thủy châm phụ thuộc vào tình trạng bệnh, thể trạng người bệnh, loại thuốc sử dụng và chỉ định chuyên môn của bác sĩ.
Thủy châm được chỉ định trong những bệnh lý nào?
Tùy theo từng trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định thủy châm như một phương pháp điều trị hỗ trợ hoặc phối hợp với các phương pháp khác. Một số nhóm bệnh thường được chỉ định gồm:
Các chứng liệt và di chứng thần kinh
Thủy châm có thể được áp dụng trong hỗ trợ điều trị các chứng liệt như liệt do tai biến mạch máu não, di chứng bại liệt hoặc liệt dây thần kinh ngoại biên. Với nhóm bệnh này, người bệnh thường cần điều trị kết hợp nhiều phương pháp như phục hồi chức năng, châm cứu, xoa bóp bấm huyệt hoặc dùng thuốc theo chỉ định.
Các trường hợp đau cấp
Một số tình trạng đau cấp có thể được bác sĩ cân nhắc điều trị bằng thủy châm, chẳng hạn như đau khớp, đau thần kinh tọa, hội chứng cổ vai cánh tay, đau dây thần kinh liên sườn hoặc đau dạ dày.
Trước khi thực hiện, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân gây đau, tránh bỏ sót các bệnh lý cần xử trí bằng phương pháp chuyên khoa khác.
Một số bệnh lý mạn tính
Thủy châm cũng có thể được chỉ định trong một số bệnh mạn tính như thoái hóa khớp, đau đầu, hen phế quản, suy nhược thần kinh hoặc suy nhược cơ thể. Việc điều trị cần tuân theo liệu trình do bác sĩ chỉ định, không nên tự ý thực hiện hoặc kéo dài liệu trình khi chưa được đánh giá lại.
Những trường hợp không nên sử dụng phương pháp thủy châm
Không phải người bệnh nào cũng phù hợp để điều trị bằng thủy châm. Một số trường hợp cần tránh hoặc phải thận trọng gồm:
Người bệnh có tình trạng sức khỏe không phù hợp
Không nên thực hiện thủy châm đối với người bệnh đang đau bụng cần theo dõi ngoại khoa, mắc bệnh tim nặng, tinh thần không ổn định, vừa lao động quá sức, đang đói hoặc không hợp tác trong quá trình điều trị.
Những tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ phản ứng không mong muốn trong hoặc sau khi thực hiện thủ thuật.
Vị trí huyệt không bảo đảm an toàn
Không thủy châm vào các huyệt nằm ở vùng cơ quá mỏng hoặc vùng có cấu trúc quan trọng bên dưới như tạng phủ, khớp, dây chằng, gân cơ, dây thần kinh hoặc mạch máu lớn.
Việc lựa chọn huyệt cần do bác sĩ hoặc nhân viên y tế có chuyên môn thực hiện, nhằm hạn chế nguy cơ tai biến.
Chống chỉ định liên quan đến thuốc tiêm
Người bệnh có tiền sử mẫn cảm hoặc dị ứng với thuốc không nên sử dụng loại thuốc đó trong thủy châm. Ngoài ra, không dùng các thuốc có nguy cơ gây kích thích mạnh, xơ cứng, hoại tử vùng tiêm hoặc các thuốc có chống chỉ định tiêm bắp.
Đặc biệt, người bệnh cần thông báo cho bác sĩ nếu từng dị ứng thuốc, đang dùng thuốc điều trị dài ngày hoặc có bệnh lý nền để được cân nhắc chỉ định an toàn.
Quy trình thủy châm tại Khoa Y học cổ truyền – Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa
Tại Khoa Y học cổ truyền – Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa, thủy châm được thực hiện theo quy trình chuyên môn, bảo đảm người bệnh được thăm khám, tư vấn và theo dõi đầy đủ.
Bước 1: Thăm khám và chỉ định điều trị
Trước khi thủy châm, bác sĩ trực tiếp thăm khám, đưa ra chẩn đoán và xác định phương huyệt cần thực hiện. Tùy theo tình trạng bệnh lý, bác sĩ sẽ lựa chọn loại thuốc phù hợp để tiêm vào huyệt.
Các nhóm thuốc thường được sử dụng có thể bao gồm thuốc có tác dụng bổ dưỡng thần kinh như vitamin nhóm B hoặc một số thuốc hỗ trợ giảm đau theo chỉ định chuyên môn.
Bước 2: Giải thích cho người bệnh
Người bệnh được giải thích về tình trạng bệnh, mục đích của phương pháp thủy châm, cách thực hiện, các phản ứng có thể gặp và những điều cần lưu ý sau thủ thuật.
Việc giải thích trước điều trị giúp người bệnh yên tâm, phối hợp tốt hơn trong quá trình thực hiện và biết cách theo dõi các dấu hiệu bất thường sau thủy châm.
Bước 3: Tiến hành tiêm thuốc vào huyệt
Sau khi chuẩn bị đầy đủ, nhân viên y tế tiến hành tiêm thuốc vào các huyệt đã được chỉ định. Thông thường, số lượng huyệt trong một lần thủy châm khoảng 2-4 huyệt, tùy theo tình trạng bệnh và chỉ định của bác sĩ.
Liều lượng thuốc phụ thuộc vào vị trí tiêm, tính chất thuốc, nồng độ thuốc và khả năng đáp ứng của người bệnh. Trong quá trình thực hiện, kỹ thuật cần bảo đảm đúng vị trí, đúng thuốc, đúng liều và đúng quy trình vô khuẩn.
Bước 4: Theo dõi sau thủ thuật
Sau khi thủy châm, người bệnh được hướng dẫn nằm nghỉ và theo dõi tại chỗ khoảng 15-30 phút. Việc theo dõi này nhằm đánh giá phản ứng sau tiêm và xử trí kịp thời nếu có biểu hiện bất thường.
Một số cảm giác có thể gặp sau thủy châm như khô miệng, nóng bừng mặt, hoa mắt, chóng mặt hoặc mệt nhẹ. Nếu xuất hiện triệu chứng khó chịu nhiều, người bệnh cần báo ngay cho nhân viên y tế.
Lưu ý khi điều trị bằng phương pháp thủy châm
Để bảo đảm an toàn, người bệnh cần thực hiện thủy châm tại bệnh viện hoặc cơ sở y tế có chuyên môn, không tự ý tiêm thuốc vào huyệt tại nhà hoặc tại nơi không đủ điều kiện y tế.
Thông thường, thủy châm chỉ nên thực hiện theo chỉ định của bác sĩ. Mỗi ngày có thể thực hiện một lần, một liệu trình điều trị thường khoảng 10-15 lần tùy tình trạng bệnh và khả năng đáp ứng của người bệnh.
Trước khi điều trị, người bệnh nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ về tiền sử dị ứng thuốc, bệnh tim mạch, bệnh lý nền, thuốc đang sử dụng hoặc các triệu chứng bất thường đang gặp phải. Đây là thông tin quan trọng giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hạn chế rủi ro.
Vì sao nên thực hiện thủy châm tại cơ sở y tế uy tín?
Thủy châm là kỹ thuật có xâm lấn và sử dụng thuốc tiêm, vì vậy cần được thực hiện bởi bác sĩ hoặc nhân viên y tế được đào tạo chuyên môn. Nếu thực hiện sai vị trí huyệt, sai liều thuốc hoặc không bảo đảm vô khuẩn, người bệnh có thể gặp các phản ứng không mong muốn.
Tại Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa, người bệnh được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, chỉ định phương pháp phù hợp và theo dõi sau điều trị. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả điều trị, đồng thời bảo đảm an toàn cho người bệnh.
Kết luận
Thủy châm là phương pháp điều trị kết hợp giữa Y học Cổ truyền và Y học hiện đại, có thể hỗ trợ điều trị một số bệnh lý như đau khớp, đau thần kinh tọa, hội chứng cổ vai cánh tay, thoái hóa khớp, các chứng liệt và suy nhược cơ thể… Tuy nhiên, thủy châm cần được chỉ định đúng đối tượng, thực hiện đúng kỹ thuật và theo dõi sau thủ thuật. Người bệnh không nên tự ý điều trị hoặc thực hiện tại các cơ sở không bảo đảm chuyên môn. Khi có nhu cầu thăm khám và điều trị, người bệnh có thể đến Khoa Y học cổ truyền – Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa
