Tiêu chảy mùa hè ở trẻ: Dấu hiệu nhận biết và cách xử trí đúng
Đây là câu nói mà các bác sĩ nhi thường nghe vào mỗi dịp hè.Thực tế, không ít trẻ được đưa đến bệnh viện trong tình trạng môi khô, mắt trũng, mệt lả vì tiêu chảy và ói liên tục. Nhiều phụ huynh nghĩ rằng trẻ chỉ bị “rối loạn tiêu hóa” thông thường nên theo dõi tại nhà quá lâu, đến khi phát hiện trẻ mất nước mới đưa đi khám.
Mùa hè là thời điểm các bệnh nhiễm khuẩn đường ruột gia tăng. Thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus phát triển trong thực phẩm và nước uống. Chỉ cần một bữa ăn không đảm bảo vệ sinh, một ly nước đá không rõ nguồn gốc hoặc đôi bàn tay chưa được rửa sạch trước khi ăn cũng có thể khiến trẻ mắc bệnh.
Trẻ dưới 5 tuổi là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất do hệ miễn dịch còn chưa hoàn thiện. Tại các cơ sở y tế, mỗi năm đều ghi nhận số lượng lớn trẻ nhập viện vì tiêu chảy cấp, nôn ói và mất nước trong những tháng hè.
❓ Nhiễm khuẩn đường ruột là gì?
Đây là tình trạng các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng xâm nhập vào đường tiêu hóa của trẻ. Một số tác nhân thường gặp gồm: Rotavirus, Norovirus, Salmonella, Shigella, E. coli gây bệnh….Khi xâm nhập vào cơ thể, các tác nhân này gây tổn thương niêm mạc ruột, làm trẻ tiêu chảy, đau bụng, ói, sốt cao liên tục. Tình trạng tiêu chảy liên tục, ói nhiều không thể bù nước bằng đường uống có thể khiến trẻ mất nước nặng.
❓Cha mẹ nhận biết bằng cách nào?
Những dấu hiệu thường gặp gồm:
🔹 Đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày
🔹 Nôn ói
🔹 Đau bụng
🔹 Sốt
🔹 Biếng ăn
🔹 Mệt mỏi, quấy khóc
Tuy nhiên, điều đáng lo ngại nhất không phải là số lần tiêu chảy mà là tình trạng mất nước.
💧 Dấu hiệu mất nước cần theo dõi sát
Cha mẹ nên theo dõi sát nếu trẻ có các biểu hiện dưới đây, biểu hiện trẻ đang có tình trạng mất nước đến mất nước nặng. Đặc biệt, ở trẻ nhỏ, mất nước có thể diễn tiến rất nhanh chỉ trong vài giờ.
▪️ Khát nước nhiều
▪️ Môi khô, lưỡi khô
▪️ Mắt trũng
▪️ Ít tiểu hoặc tiểu rất ít
▪️ Khóc không có nước mắt
▪️ Mệt mỏi, lừ đừ
🚨 Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện?
Không nên chờ đến khi trẻ quá mệt mới đi khám.
Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất nếu có một trong các dấu hiệu sau, đặc biệt với trẻ dưới 12 tháng tuổi, cha mẹ nên thận trọng hơn vì trẻ có nguy cơ mất nước nặng nhanh hơn trẻ lớn.
- Nôn liên tục, không uống được nước
- Tiêu chảy quá nhiều lần
- Sốt cao kéo dài
- Phân có máu hoặc nhầy máu
- Trẻ lừ đừ, ngủ li bì
- Co giật
- Tiểu rất ít
- Có dấu hiệu mất nước
🏠 Vậy thì bố mẹ chăm sóc trẻ tại nhà như thế nào?
Nếu trẻ vẫn tỉnh táo và uống được:
✅ Cho trẻ uống thêm nước.
✅ Bù nước bằng Oresol pha đúng hướng dẫn.
✅ Tiếp tục cho trẻ bú mẹ.
✅ Không kiêng ăn quá mức.
✅ Chia nhỏ bữa ăn, ưu tiên thức ăn mềm và dễ tiêu.
✅ Theo dõi số lần đi tiêu và số lượng nước tiểu.
Nhiều phụ huynh lo lắng nên cho trẻ nhịn ăn khi tiêu chảy. Điều này không được khuyến khích vì có thể khiến trẻ thiếu năng lượng và hồi phục chậm hơn.
⚠️ Một số sai lầm mà các quý phụ huynh thường gặp, những việc này có thể làm bệnh kéo dài hoặc khiến tình trạng của trẻ nặng hơn.
❌ Tự ý dùng kháng sinh.
❌ Tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy.
❌ Pha Oresol không đúng hướng dẫn.
❌ Ngưng hoàn toàn việc ăn uống của trẻ.
❌ Chỉ uống nước lọc mà không bù điện giải.
🍉 Làm gì để phòng bệnh trong mùa hè?
✔ Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
✔ Ăn chín, uống sôi.
✔ Sử dụng nguồn nước sạch.
✔ Bảo quản thực phẩm đúng cách.
✔ Hạn chế cho trẻ ăn thức ăn để lâu ngoài môi trường.
✔ Vệ sinh bình sữa, dụng cụ ăn uống và đồ chơi thường xuyên.
✔ Tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo.
Mùa hè là khoảng thời gian để trẻ vui chơi, khám phá và tận hưởng kỳ nghỉ. Chỉ với những thói quen vệ sinh đơn giản hằng ngày, cha mẹ có thể giúp trẻ giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường ruột và tránh những ngày nằm viện không mong muốn. Nếu trẻ có dấu hiệu bất thường, đừng ngần ngại đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn kịp thời.
